Sfeerbeeld presentatie verkenning arbeidsmigratie
Beeld: ©Adviesraad Migratie

Jaarverslag 2023

De Adviesraad Migratie heeft in 2023 weer een groot aantal kennis- en adviesproducten uitgebracht. Dit jaarverslag biedt een overzicht van deze publicaties en licht er enkele uit.

Voorwoord voorzitter M. Kremer

Portret M. Kremer op straat
Beeld: ©Adviesraad Migratie / Adriaan Wirtz
Prof. dr. M. (Monique) Kremer, voorzitter Adviesraad Migratie

De film The Old Oak die de Britse filmmaker Ken Loach vorig jaar uitbracht, gaat over de strijd om een kroeg. In de ooit machtige Noord-Engelse mijnstreek zien de oude stamgasten uit de arbeidsklasse hun straat aftakelen en hun voorzieningen in de buurt verdwijnen. Tegelijkertijd strijken Syrische vluchtelingen in hun wijk neer. Zij ondergaan de kille Britse ontvangst gelaten en zitten met hun hoofd nog vaak in Syrië. Met mededogen voor iedereen brengt de regisseur verschillende perspectieven in beeld. “Ik ben geen racist” - zegt een vrouw: “maar hebben wij ook nog rechten?” TJ, de barman is de held van het verhaal; hij probeert van al deze gevoelens de gemene deler te vinden (al lukt dat - heel realistisch - niet helemaal). Met hulp van de jonge Syrische fotografe Yara blazen ze het oude mijnwerkersverleden nieuw leven in en zetten ze samen een buurtrestaurant op waar iedereen een gratis maaltijd kan krijgen: “if you can eat together, you can live together”.

Migratie is een fenomeen dat ook altijd een fysieke, lokale plek kent. In het café, de straat of de buurt komen de verschillende werelden letterlijk samen. Uiteindelijk moet het dáár gebeuren. Een heel belangrijke stap die op dit vlak in Nederland is gezet in het afgelopen jaar, is de totstandkoming van de spreidingswet: de afspraak dat álle gemeenten asielzoekers gaan opvangen. Dat opvangen kan gezamenlijk en ook kleinschaliger. De Adviesraad Migratie heeft al in 2022 samen met de Raad voor Openbaar Bestuur hierover geadviseerd in het rapport Asielopvang uit de crisis. Ook asielopvang is volgens ons een maatschappelijke opgave. En die asielopvang kan beter: meer geïntegreerd in de lokale context. Dat is niet alleen goed voor asielzoekers zelf, maar ook voor de ontvangende samenleving.

Deze zienswijze hebben we als adviesraad in het afgelopen jaar meerdere malen naar buiten gebracht via wetsadviezen aan het kabinet en hoorzittingen in de Tweede en Eerste Kamer. Ook hebben we dit beeld gebruikt ten aanzien van de situatie van de Oekraïense ontheemden hier in Nederland. De Nationale Migratiedialoog 2023 ging daar heel specifiek over en droeg de titel De prijs van tijdelijkheid. Als raad zien we natuurlijk ook dat er tussen hen die hier zijn en zij die hier komen wrijvingen kunnen ontstaan. Dat kan tegengegaan worden door lokale inbedding. Daarom is die lokale inbedding, een wederzijdse erkenning van elkaars ‘sociale’ pijn, en het kunnen zoeken naar de alledaagse gezamenlijkheid, zo belangrijk (‘eat together’).

Vanuit deze gedachte over de samenleving, vult de Adviesraad Migratie zijn werk ook in de toekomst verder in. Of dat nu gaat om adviezen over strategie, beleid en wetgeving of over verkenningen waar maatschappelijke migratievragen worden geadresseerd. Ons werk gaat door. En in navolging van onze eerdere naamswijziging - ingegeven door de verbreding van het onderwerp migratie - heeft de raad nu ook zijn visie en missie bijgesteld. Wij dragen bij aan een realistisch en robuust migratiebeleid. Een migratiebeleid dat samenhangt met ontwikkelingen op andere beleidsterreinen (arbeidsmarkt, zorg etc.) zowel in Nederland als daarbuiten. Met deze visie benadrukken we dat ons werk gericht is op de strategische lange termijn onderwerpen en erkennen we ook dat er altijd meerdere perspectieven bestaan. Migratiebeleid kent kansen en risico’s en is (steeds meer) verweven met andere beleidsterreinen. Het migratiebeleid moet daarom - net als in die Engelse wijk - altijd samengaan met samenleefbeleid.

Overzicht publicaties 2023

De publicaties worden kort belicht met doorverwijzing

Verkenning 'Arbeidsmigratie: Oplossing voor economie en demografie?'

Panel met voorzitter
Beeld: ©Adviesraad Migratie
Panelleden P. Hasekamp M. Blom en A. Megens

De adviesraad heeft in 2023 een verkenning uitgevoerd naar de bijdrage die arbeidsmigratie kan leveren om toekomstige demografische uitdagingen te verlichten. Daarbij is de optie van meer arbeidsmigratie afgezet tegen andere opties om de beroepsbevolking te vergroten zoals verdere verhoging van de AOW-leeftijd en een hogere arbeidsparticipatie.

De Adviesraad Migratie presenteerde de verkenning, geschreven door toegevoegd expert Paul de Beer, op 11 december 2023.  

Ga naar de verkenning 'Arbeidsmigratie: Oplossing voor economie en demografie?'

Signalering 'De prijs van tijdelijkheid' / Nationale Migratiedialoog

Napraten sprekers
Beeld: ©Adviesraad Migratie
Panelleden L. Asscher, H. Benthem en Oksana Savchuk

Begin juli werd tijdens de Nationale Migratiedialoog de signalering 'De prijs van tijdelijkheid. Perspectief voor Oekraïense ontheemden in Nederland' aangeboden aan staatssecretaris Van der Burg.

De zeventig deelnemers praatten mee over de lokale opgaven voor Oekraïense ontheemden in Nederland en het bredere nationale en Europese perspectief hiervan. Zo werd besproken welke problemen gemeenten signaleerden, hoe gemeenten zelf zouden kunnen bijdragen aan de toekomst van Oekraïense ontheemden en wat de rijksoverheid of de Europese Commissie daaraan zou kunnen doen. 

In het plenaire gedeelte volgde een gesprek met Lodewijk Asscher (speciaal adviseur voor Oekraïne van de Europese Commissie), Harm Benthem (Opgavedirecteur Nieuwkomers (Oekraïne en asiel) van de Gemeente Den Haag) en vertegenwoordigers uit de Oekraïense gemeenschap, zoals Oksana Savchuk (Oekraïens Huis, Rotterdam).

De adviesraad organiseerde de Nationale Migratiedialoog dit keer in samenwerking met het Centre Governance of Migration and Diversity (LDE) en de Gemeente Den Haag en vond plaats in de Humanity Hub in Den Haag.

> Lees de workshopinhoud en -impressies terug

Aanbieding evaluatierapport 'Houvast bieden in het migratiedebat'

Aanbieding evaluatierapport
Beeld: ©Adviesraad Migratie
Aanbieding evaluatierapport 'Houvast bieden in het migratiedebat'

Iedere vier jaar wordt het werk van de adviesraad geëvalueerd. Op 5 oktober 2023 bood Rob Visser, voorzitter van de externe, onafhankelijke commissie, de evaluatie over de periode 2018-2022 aan voorzitter M. Kremer en staatssecretaris Van der Burg aan.

Voorzitter M. Kremer zei bij ontvangst: "Uit de evaluatie komt naar voren dat ons werk als 'beleidsmatig gedegen', 'goed doortimmerd' en 'nuttig' wordt ervaren. En dat we een 'duidelijk zichtbare impact' hebben, hoewel we een kleine adviesraad zijn op een heel groot en ingewikkeld vraagstuk. Ons doel is om met goed onderbouwde adviezen bij te dragen aan een nuchter maatschappelijk debat. Daarom vind ik de titel ‘Houvast bieden in het migratiedebat’ heel goed gekozen.

Deze evaluatie laat goed zien waar we in de toekomst verder aan kunnen en ook willen werken. Het geeft een zetje in de richting die we al aan het opgaan zijn. Zoals het verder zichtbaar maken van de beleidsmatige en maatschappelijke verbreding van het migratievraagstuk in ons werk. Door te blijven samenwerken met andere adviesorganen en kennisinstellingen en onze netwerken uit te bouwen en te onderhouden. Door te blijven informeren en adviseren over thema’s waar migratie is verknoopt met andere beleidsterreinen, zoals arbeidsmarkt- of buitenlandbeleid. De adviesraad wil op die manier bijdragen aan een meer toekomstgericht, samenhangend en maatschappelijk ingebed migratiebeleid."

> Lees het verslag van de evaluatiecommissie 

Werkbezoek Berlijn - Het migratiebeleid van onze oosterburen

Sachverständigenrat fur Integration und Migration (SVR Migration)
Beeld: ©Adviesraad Migratie
Raadslid Winfried Kluth van de Sachverständigenrat fur Integration und Migration (SVR Migration)

Ons werkbezoek aan Berlijn was gericht op het arbeidsmigratie- en integratiebeleid in Duitsland. We spraken met verschillende overheidsinstanties, politici en sociale partners. Ook stond een gesprek met onze Duitse tegenhanger de Sachverständigenrat für Integration und Migration (SVR) op het programma. 

Lees het verslag van het werkbezoek

Overige publicaties, werkbezoeken en nieuws

Diverse ov-reizigers passeren poortjes op een station - bovenaanzicht
Beeld: ©Rijksoverheid / Riesjard Schropp

Herhaling pleidooi voor een werkbare en goed uitvoerbare spreidingswet

In een gezamenlijke brief herhaalden de Adviesraad Migratie en de Raad voor het Openbaar Bestuur hun pleidooi om te komen tot een werkbare en goed uitvoerbare Spreidingswet.
Ga naar: Pleidooi voor een werkbare en goed uitvoerbare spreidingswet

Nieuwe visie en missie

De raad koos eind 2023 een nieuwe visie en missie, met als pay-off: ‘naar een realistisch en robuust migratiebeleid’. De volledige visie en missie staat op de website. 

Kennisartikelen: Feiten en cijfers over migratie

In 2023 kwamen nieuwe kennisartikelen uit over de variatie in schattingen van arbeidsmigranten, ander gebruik van cijfers bij andere doelen, en feiten over internationale studenten.
Ga naar: Feiten en cijfers over migratie

Werkbezoek arbeidsmarktbeleid Limburg

In Venray sprak de Adviesraad Migratie over het realiseren van een helder en toekomstgericht arbeidsmarktbeleid met lokale bestuurders en vertegenwoordigers van de provincie Limburg. 
Ga naar: Werkbezoek arbeidsmarktbeleid Limburg

Verhuizing naar Koningskade 4

Medio 2023 verhuisde de Adviesraad Migratie naar het rijkskantoor aan de Koningskade 4 in Den Haag. 

De raad in 2024 - Korte vooruitblik

Concretisering brede welvaartsbenadering in het arbeidsmigratiebeleid

In 2024 is de adviesraad voornemens advies uit te brengen over arbeidsmigratie en brede welvaart. Het kabinet heeft eerder aangegeven de toegevoegde waarde van brede welvaart als integrerend denkkader en instrument voor beleid te onderschrijven. Het ontbreekt op dit moment nog aan een meer omvattend, integraal afwegings- of toetsingskader om verschillende vormen van arbeidsmigratie te beoordelen op basis van de effecten op brede welvaart. 

> Naar het Plan van Aanpak

Plan van aanpak adviesproject vrijwillige inburgering

In dit adviesproject onderzoekt de raad in 2024 in hoeverre de sociale inbedding van migranten in lokale gemeenschappen die wettelijk niet verplicht zijn om in te burgeren kan worden vergroot via een meer gedifferentieerd en vrijwillig inburgeringsaanbod. We onderzoeken hoe die vrijwillige inburgering zo kan worden vormgegeven dat ook migranten die in beginsel tijdelijk naar Nederland komen zo snel en zo goed mogelijk deelnemen aan de Nederlandse samenleving gedurende hun verblijf.

> Lees het Plan van Aanpak

Samenstelling raad en secretariaat in 2023

In 2023 werd raadslid Helga de Valk lid van de Staatscommissie Demografische ontwikkelingen 2050 en schortte daarom haar werkzaamheden voor de adviesraad tijdelijk op.
Raadslid John Morijn heeft zijn werkzaamheden vanaf augustus 2023 ook tijdelijk opgeschorst in verband met zijn aanstelling tot visiting professor aan Princeton University’s School of Public and International Affairs.         

Ten behoeve van het invullen van de programmalijn Migratie en Arbeidsmarkt heeft de raad Paul de Beer als extern expert aangetrokken.

Taygun Kandemir organiseerde de Nationale Migratiedialoog van dit jaar en werkte mee aan een kennisartikel.

Raad

Secretariaat

Zie ook: Informatie over de adviesraad - Informatie over het secretariaat

Logo Adviesraad Migratie waarin vakjes de migratiestromen van Nederland verbeelden. Het logo dat voorkomt op de homepage verwijst naar de homepage.
Beeld: ©Adviesraad Migratie

Advisory reports published in 2023

The Advisory Council on Migration published the following report in English in 2023 and beginning of 2024.   

Realism about numerical targets. Exploring immigration targets and quotas in Dutch policy

Labour Migration: Solution for Economy and Demographics? Summary of the Exploratory Study

Colofon

Dit is een uitgave van Adviesraad Migratie.

Lees op de site alle nieuwsberichten en nieuwsbrieven terug.
Zie verder: LinkedIn |Twitter | YouTube