Beeld: ©Rijksoverheid

Signalering: Schurende maatregelen - over maatregelen aangekondigd in reactie op de opvangcrisis in Ter Apel

Het kabinet heeft op 26 augustus 2022 maatregelen aangekondigd om de asielopvangcrisis het hoofd te bieden. Deze maatregelen, bestaande uit de verlenging van beslistermijnen en de invoering van een wachttermijn, lossen de structurele problemen echter niet op. Ze hebben wel  een direct negatief effect op het recht van vreemdelingen, die bescherming in Nederland hebben gekregen (statushouders), om hun gezinsleden over te laten komen om hier een leven op te bouwen. De maatregelen staan op gespannen voet met Europese en Nederlandse wet- en regelgeving, zoals de EU-Procedurerichtlijn, de EU-Gezinsherenigingsrichtlijn en de Vreemdelingenwet.

Fundamentele rechten tijdelijk buiten werking gesteld

De Adviesraad Migratie constateert dat de overheid met een beroep op ‘nood breekt wet’ maatregelen neemt die fundamentele rechten tijdelijk buiten werking stelt. Deze handelwijze druist in tegen beleidsregels die afgewogen wetgeving en beleid bevorderen en doet daarmee geen recht aan het belang van fundamentele rechten in een democratische rechtsorde. Het is dus essentieel dat deze maatregelen tijdelijk blijven en structurele oplossingen worden gevonden voor de asielopvangcrisis en de huisvestingsproblematiek voor statushouders.

Beeld: ©Rijksoverheid / Dirk Verwoerd

Rechterlijke uitspraak

Rechter oordeelt dat huisvestingsvereiste in strijd is met het recht

Op 5 december 2022 heeft de voorzieningenrechter te Haarlem uitspraak gedaan in een gezinsherenigingszaak. Een Syrische asielstatushouder (referent) wil haar man en zes kinderen laten overkomen. Zij heeft voor haar gezinsleden een machtiging tot voorlopig verblijf (mvv) aangevraagd (nareisaanvraag). De mvv is verleend bij besluit waarbij aangegeven is dat haar gezinsleden pas na zes maanden een afspraak bij de ambassade kunnen maken voor de afgifte van mvv-stickers. Als referent geschikte huisvesting heeft kunnen de gezinsleden de mvv-stickers eerder aanvragen. Dit huisvestingsvereiste is, samen met andere maatregelen, door de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid ingesteld om de asielopvangcrisis die is ontstaan in Ter Apel het hoofd te bieden.

De voorzieningenrechter heeft het verzoek toegewezen en de Nederlandse Staat opgedragen om de Nederlandse ambassade binnen 24 uur na de uitspraak te machtigen om de mvv-stickers af te geven. De voorzieningenrechter is van oordeel dat er een wettelijke basis nodig is voor het stellen van een huisvestingvereiste en dat die wettelijke basis in de Vreemdelingenrecht ontbreekt. Voorts is de voorzieningenrechter van oordeel dat deze maatregel in strijd is met de Gezinsherenigings-richtlijn en deze schending geen rechtvaardiging vindt in een hogere rechtsnorm. De Nederlandse Staat kan verplichtingen die hij op grond van de Gezinsherenigingsrichtlijn heeft niet ondergeschikt maken aan verplichtingen jegens asielzoekers en statushouders (o.a. op grond van de Opvangrichtlijn).

De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft in een reactie op de uitspraak laten weten dat hij voorlopig geen gevolgen voor zijn beleid aan deze uitspraak verbindt. Hij wacht een beslissing van een bodemrechter af.

Follow up

Nieuwsuur

Verdere ontwikkelingen

De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft 11 januari 2023 de Tweede Kamer per brief laten weten de nareismaatregel (wachttijd indien passende huisvesting ontbreekt) tijdelijk op te schorten voor nieuwe besluiten in afwachting van uitspraken van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State in drie zaken die op 12 januari jl. ter zitting zijn behandeld.

Dat betekent dat in nareiszaken waarop na 11 januari jl. positief wordt beslist op de aanvraag, het signaal tot afgifte van de bijbehorende machtiging tot voorlopig verblijf direct wordt gegeven.

Overig

Heeft u vragen over dit adviesrapport, neem dan contact op met David de Jong.